Nhân tiện một lần lướt web, bắt gặp trang www.longtieng.info và ngạc nhiên khi đấy là web tự phát của bạn Nguyễn Khánh Toàn, sinh viên du học tại Mỹ, với tâm sự "học tại nước ngoài nhiều năm, tôi ngạc nhiên khi nghề lồng tiếng tại VN không được gọi là một nghề đúng nghĩa", vì thế anh đã lập ra web này, tự tìm tài liệu, xin phép người trong cuộc...
Những chuyện ai cũng biết...
Nếu như ở nước ngoài, việc thu tiếng trực tiếp khi làm phim đã có từ... thế kỷ trước nữa, thì ở VN, việc này mới chỉ xuất hiện trong khoảng 2 năm trở lại đây. Mà cũng chỉ ở phim truyền hình, phần lớn có bối cảnh quay trong nhà, phòng hoặc không gian nhỏ hẹp ít tiếng ồn, seri phim sitcom... Còn phim nhựa ư? Chưa phải chuyện để hình dung và tưởng tượng rằng sẽ sớm có.
Nếu như ở nước ngoài, các diễn viên tạo thương hiệu giọng thì ở VN, một giọng thương hiệu có thể dán vào nhiều diễn viên. Nên lắm lúc, nghe Việt Trinh, Diễm My, Hồng Ánh có một giọng giống... cái cô thường thuyết minh cho phim Hàn Quốc. Nghe Minh Đạt, Chi Bảo, Duy Tân cười đau khổ, giận dữ lại y chang một anh trong chương trình quảng cáo. Nếu không nhìn vào màn hình mà chỉ nghe, đôi khi xem 2 phim lại tưởng vẫn là một.
Nếu (lại nếu) bạn xem một bản phim gốc chưa lồng tiếng, có khi bạn sẽ thề rằng không bao giờ xem phim Việt nữa, bởi chẳng có gì trơ trẽn, nhạt phèo và... nuốt không vào ngoài sức tưởng tượng như thế. Tất nhiên, cũng ngoại trừ các diễn viên kịch chuyên nghiệp đóng phim, còn lại các diễn viên điện ảnh nhà ta nước mắt chảy ròng ròng mà cái miệng thì... chờ nhắc thoại.
Thế nên, có lần, người ta cứ thắc mắc không hiểu vì sao Ngô Thanh Vân - một diễn viên mới vào nghề lúc ấy, khả năng diễn xuất chưa được gọi là có tầm lại được mời tham gia vào một trong những vai nữ chính trong Rouge (MTV châu Á sản xuất)... bởi ngoài ngoại hình, vũ đạo tốt phù hợp cho loại phim action girl, cô còn giỏi ngoại ngữ và có đài từ chấp nhận được.
Hay như đầu năm 2007, một diễn viên nam trong phim Trai nhảy của đạo diễn Lê Hoàng phải ngậm ngùi chia tay một vai diễn khá nhiều đất trong phim truyền hình dài tập của Lasta (nổi bật nhất hiện nay về hình thức thu tiếng trực tiếp) ở phút 89 bởi đơn giản, đài từ quá kém, lại rặt giọng mộc địa phương khó thay đổi được.
...Nhưng không phải ai cũng biết
Có dịp xem tận mắt buổi lồng tiếng, mới thấy cái nhiêu khê và... đau cả họng. Vì một đoạn phim khoảng 20 phút, nhưng nhóm lồng tiếng phải gào, khóc, gây gổ theo từng động tác của diễn viên trên phim trong hơn một tiếng đồng hồ. Mắt nhìn không chớp vào màn hình đã được tắt tiếng, tay cầm kịch bản thoại, dõi theo từng động tác và phải làm sao giọng thật là... thật, có hồn không chai sượng.
Trong một cảnh có hàng chục nhân vật, cũng phải có mặt tại phòng thu chừng ấy người, để chờ đến lượt mình, tranh thủ ngủ, tranh thủ nghỉ mệt để rồi phản ứng nhanh đến nể phục khi đến đoạn nào của mình thì nhào vào. Những loại thoại trò chuyện không có gì đáng kể nhưng nếu đó là đoạn gây gổ, khóc, thì đúng là thật thú vị, thú vị cho sự hóa thân. Một cảnh cần tiếng một thai phụ đang đau bụng sắp sinh, người được chọn là một thành viên của nhóm lồng tiếng Mộng Vân của Đài Truyền hình TP.HCM (bởi ít ra đó cũng phải là người có kinh nghiệm), chị này đã phải gào khóc, từ nhẹ nhàng đến cao trào và cho đến khi... sinh xong, người ngoài cuộc nghe cảm thấy nín thở, còn gương mặt chị thì đỏ bừng vì nhập tâm.
Hiện nay trong TP.HCM có các nhóm lồng tiếng như: nhóm Mộng Vân của Đài Truyền hình TP.HCM, nhóm Hồng Phúc, nhóm Minh Khánh (nổi bật nhất vì có các diễn viên kịch nói tham gia như Tú Trinh (đã ít tham gia), Quốc Thảo, Khánh Hoàng, Minh Hoàng, Đàm Loan, Hương Giang...).
Những người lồng tiếng cho biết, khó mà làm cố định cho một đài nào, bởi bây giờ hãng phim tư nhân rất nhiều, nếu được đầu quân vào các hãng đó thì đời sống mới khá hơn. Chứ làm cho đài ăn lương công chức, chiếm rất nhiều thời gian, ai phải yêu nghề lắm, yêu giọng mình lắm mới có thể theo đuổi được. Nhân viên chính thức của nhóm chỉ khoảng 20 người, cộng tác viên (hay nghiệp dư) thì rải rác khoảng 40, như vậy đâu có đủ cho từng ấy phim, từng ấy nhân vật khác nhau, sự trùng lặp là khó tránh khỏi.
Với mức lương 100 nghìn đồng/ngày, nếu nhận show riêng như quảng cáo, đọc lời bình phim tại liệu, tư liệu... cũng ở mức 1 triệu đồng/show (nhưng rất vãng lai, nên nguồn này cũng khó mà kì vọng gọi là thu nhập được). Yêu nghề lắm mới phải gọi đấy là nghề tay trái, dù để theo đuổi từng ấy thời gian, nước mắt và mồ hôi đã bỏ ra không phải ít.
Thanh Xuân
(Theo Thể Thao & Văn Hóa)
(http://www.laodong.com.vn/Home/vanhoa/2007/8/50730.laodong)